Banken en Reële Economie

vrijdag 5 augustus 2016

Welke rol spelen banken in de economie en maatschappij? Zijn ze in de eerste plaats kredietverlener aan bedrijven en organisaties of is het verhandelen van producten op financiële markten net zo belangrijk voor hen?

FairFin ziet de rol van banken in de reële economie als een belangrijk aspect van de duurzaamheid van het financiële systeem. Een bank kan een model hanteren waardoor ze meer betrokken is bij de ‘tastbare’ economische bedrijvigheid en minder bij speculatieve geldhandel – of vice versa. Om dit te onderzoeken analyseerde FairFin dit jaar opnieuw balansgegevens van banken actief in België.  

We bekijken vier indicatoren die iets zeggen over wat een bank enerzijds doet met haar geld, en waar ze dat geld vandaan haalt anderzijds. Dit laatste geeft ook een ander belangrijk aspect aan: de stabiliteit van de bank. Heeft de bank voldoende eigen buffer om op terug te vallen indien het in de problemen komt?

In onderstaande tabel staan deze indicatoren opgelijst voor negen banken actief in België, die ook in de BankWijzer aan bod komen. De cijfers komen uit de jaarrapporten van de banken voor het jaar 2015.

undefined

Grootbanken speculeren meer, kleine banken lenen meer

Wat doet een bank met het geld dat ze beheert en creëert? De eerste indicator geeft aan welk percentage van haar middelen de bank gebruikt om leningen te geven aan bedrijven, publieke instellingen en particulieren. Voor 2015 zien we dat een grote internationale speler als Deutsche Bank minder dan een vierde van haar beschikbare middelen spendeert aan leningen. De grootbanken Belfius, KBC en ING liggen dichter bij elkaar: zij spenderen bijna of meer dan de helft van hun activa aan kredietverstrekking.

De tweede indicator is hier bijna een spiegelbeeld van. Het aandeel derivaten ten opzichte de totale activa geeft aan hoeveel geld de bank gebruikt om zelf actief te zijn op financiële markten. Met derivaten worden hier financiële producten bedoeld die de bank voor korte termijn aanhoudt om te verhandelen op financiële markten. Hieronder valt bijvoorbeeld de handel in aandelen en obligaties en het creëren en verkopen van ingewikkelde producten zoals herverpakte leningen. Deze producten zijn eerder speculatief van aard en veel minder met de productieve of reële economie verbonden.

Voor deze indicator zien we dat van de onderzochte banken Deutsche Bank het meest actief is: meer dan een derde van haar activiteiten draait rond de handel in financiële producten. We zien dat ook Belfius hier meer het profiel van BNP Paribas volgt dan die van banken als ING en KBC. Kleine banken houden zich hier amper of niet mee bezig.

Hoe financiert een bank zich?

De laatste twee indicatoren zeggen iets over de manier waarop een bank zich financiert en haar stabiliteit. Eerst en vooral moet een bank beschikken over voldoende eigen vermogen - dat is geld dat de aandeelhouders zelf in de bank hebben geïnvesteerd. Hoe hoger die verhouding is, hoe beter dat de bank zelf verliezen kan opvangen. Na de crisis werden hierover strengere maatregelen opgesteld, die vastgelegd werden in de Basel III normen. Voor deze indicator zien we dat kleine banken zoals Triodos en VDK een groter aandeel eigen vermogen aanhouden dan grootbanken.

Daarnaast financiert een bank haar activiteiten ook met andere bronnen, zoals spaargelden (deposito’s) van klanten, obligaties en eigen leningen bij andere banken. Indien een bank erg afhankelijk is van financiële producten en leningen op de interbankenmarkt, is ze ook meer blootgesteld aan schommelingen op de financiële markten. Voor deze indicator zien we opnieuw dat kleine banken zoals Triodos en Argenta sterk steunen op de relatief stabiele inbreng van deposito’s door klanten. Terwijl ING, KBC en VDK een gemiddeld profiel hebben, steunen BNP Paribas en Deutsche Bank dan weer eerder op andere financieringsbronnen.

En wat met stabiliteit?

De cijfers die een indicatie geven in hoeverre een bank betrokken is bij de reële economie, zeggen ons ook iets over de stabiliteit van die bank. Deze kwestie krijgt meer aandacht sinds de financiële crisis: toen zagen we dat wanneer banken in problemen raken, dit grote negatieve gevolgen heeft voor de gehele maatschappij – stakeholders raken hun geld kwijt, de belastingbetaler draait ervoor op om de banken te redden, staten raken in de problemen en bezuinigen op andere belangrijke zaken.

En vandaag zijn er nog steeds vragen over de stabiliteit van banken: Deutsche Bank kende bijvoorbeeld een erg turbulent jaar, en na de Brexit rezen er vragen over de financiële gezondheid van Italiaanse banken. Deze voorvallen tonen aan dat banken mogelijk nog niet helemaal veilig zijn. Dat is belangrijk om in het achterhoofd houden bij het kijken naar de reële economie cijfers van de banken. Ze zijn op ongeveer alle vlakken vooruitgegaan in vergelijking met vorig jaar, maar een aantal banken is nog altijd erg groot en voert veel risicovolle activiteiten uit. Hoewel hun eigen vermogen sterk gegroeid is sinds 2008, is het onduidelijk of het hoog genoeg is om een wat langere periode van financiële turbulentie aan te kunnen.

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Meer achtergrond over de stabiliteit van banken na de financiële crisis vind je ook in deze artikelen van FairFin uit 2015:

Deel 1: Banken zijn te groot om nog te weten wat er gaande is
Deel 2: Waarom Belfius nooit een lening aan Belfius zou geven
Deel 3: Kroniek van een aangekondigde hold-up

undefined

 

BankWijzer op Twitter

Investeert jouw bank in foute wapenbedrijven, kinderarbeid of vervuilende energie? https://t.co/Bo1Q04gfgm

17 aug 2017

RT @EGeldwijzer: .@ingnl scoort een 5 en @Aegon_NL een 1 voor het thema dierenwelzijn ! Laat ING en Aegon weten dat dit niet oke is. https:…

16 aug 2017

Klaar met die prutsers van de #ING! Ik ga overstappen! #veeleerdermoetendoen https://t.co/efYqX05dQu https://t.co/MT9ZMaL5Pw

15 aug 2017

@lborisboef @MichelCollin @jantegiffel @varkensinnood En onderneem meteen zelf actie en stap over naar @asnbank of… https://t.co/2jKSwWIVXi

14 aug 2017

RT @EGeldwijzer: .@ingnl scoort een 5 en @Aegon_NL een 1 voor het thema dierenwelzijn ! Laat ING en Aegon weten dat dit niet oke is. https:…

14 aug 2017

Help mee en deel de BankWijzer

De BankWijzer is een initiatief van

 

  • 1_FairFin
  • 2_Financite
  • 3_11.11.11.
  • 4_CNCD
  • 5_Amnesty
  • 6_BBL
  • 7_OxfamB
  • 8_NBV
  • 9_ACV.PNG
  • 9_CSC.png

Kies je taal / Choissisez votre langue:

Onze website is beschikbaar in het Nederlands en Frans. Notre site web est disponible en français et néerlandais.

×

Thank you for submitting

Your message has succesfully been placed

×